ZAMANI YOK

Sabah uyanırken, bir dostumuz aradığında, uzun zamandır okumayı planladığımız kitabı elimize almadığımızda, hatta bazen kendimize dönüp bakmamız gerektiğini hissettiğimiz o kısa anlarda bile… Hep aynı gerekçe: Zaman yok.

Ne garip bir çağdayız. Teknoloji ilerledikçe, hayatımızı kolaylaştıran araçlar çoğaldıkça, aslında daha fazla zamana sahip olmamız gerekmez miydi? Ama tam tersi oldu. Zaman kazanmak için icat ettiğimiz her şey, sanki bizden biraz daha zaman çaldı. Artık daha hızlıyız, ama daha yetişemez haldeyiz. Daha bağlantılıyız, ama daha kopuğuz. Ve en çok da kendimizden uzağız.

Gerçek şu ki, zaman hiçbir zaman yok olmadı. Saatler hâlâ altmış dakika, günler hâlâ yirmi dört saat. Değişen şey, zamanın kendisi değil; bizim onunla kurduğumuz ilişki.

Eskiden insanlar “meşgulüm” derdi, şimdi “zamanım yok” diyor. Aradaki fark ince ama önemli. Meşgul olmak, bir şeyle uğraştığını gösterir. Ama zamanının olmadığını söylemek, sanki hayatın kontrolünün sende olmadığını ima eder. Sanki birileri gelip saatlerini senden almış gibi… Oysa gerçek çok daha basit ve belki de daha rahatsız edici: Zaman var, ama biz onu nasıl kullanacağımızı bilmiyoruz.

Gün içinde yaptıklarımızı şöyle bir düşünelim. Kaç saatimizi gerçekten isteyerek, bilinçli bir şekilde harcıyoruz? Kaç saatimiz farkında olmadan akıp gidiyor? Sosyal medyada “bir bakıp çıkacağım” diye girip saatlerce kaldığımız anlar, gereksiz tartışmalar, ertelenen işler, yarım bırakılan niyetler… Zaman, en çok bu görünmez sızıntılardan kayboluyor.

Ama mesele sadece verimsizlik de değil. Asıl mesele, öncelik meselesi.

“Zamanım yok” dediğimiz çoğu şey, aslında “buna öncelik vermiyorum” anlamına geliyor. Bir arkadaşımızı aramamak, ailemizle daha fazla vakit geçirmemek, sağlığımızı ihmal etmek, hayallerimizi ertelemek… Bunların hepsi zaman yokluğundan değil, tercihlerin sonucudur. Bu cümleyi bu kadar sık kullanmamızın sebebi de belki budur: Gerçekle yüzleşmemek.

Çünkü “zamanım yok” demek kolaydır. Ama “ben bunu yeterince önemli bulmadım” demek cesaret ister.

Modern hayat bize sürekli daha fazlasını yapmamız gerektiğini fısıldıyor. Daha üretken ol, daha hızlı ol, daha çok kazan, daha çok yetiş… Bu bitmeyen liste içinde, insanın kendine ayırdığı zaman neredeyse lüks haline geldi. Oysa insan, sadece üreten bir varlık değildir. Aynı zamanda düşünen, hisseden, dinlenen, anlam arayan bir varlıktır.

Durmak, artık neredeyse unutulmuş bir eylem. Oysa bazen en çok ihtiyacımız olan şey, hiçbir şey yapmamaktır.

Bir pencerenin önünde oturup dışarıyı izlemek. Bir fincan çayı acele etmeden içmek. Sevdiğin bir insanla sessizce yan yana durmak. Bunlar zaman kaybı değil, hayatın ta kendisidir.

Bir gün geri dönüp baktığımızda, kaçırdığımız anları telafi etme şansımız olmayacak. Bir anneyle edilen sohbet, bir dostla paylaşılan kahkaha, bir çocuğun anlattığı hikâye… Bunlar ertelendiğinde aynı şekilde geri gelmez. Çünkü zaman, sadece geçen bir şey değildir; aynı zamanda biriken ya da eksilen bir hatıradır. Ve hayat, hatırladıklarımız kadardır.

Belki de artık o alışkanlık haline gelmiş cümleyi değiştirme zamanı gelmiştir. “Zamanım yok” demek yerine, kendimize daha dürüst bir ifade kullanmak:

“Buna zaman ayırmıyorum.”

Bu cümle ilk başta sert gelebilir. Ama içinde büyük bir farkındalık taşır. Çünkü sorumluluğu dış etkenlerden alıp tekrar bize verir. Zamanın kontrolünü yeniden elimize bırakır. Ve belki de asıl değişim tam burada başlar.

Zaman yaratılmaz. Zaman bulunmaz. Zaman, ayrılır. Kimin için, ne için, ne kadar ayırdığımız ise kim olduğumuzu belirler.

Sonunda şunu kabul etmek gerekir:

Hepimizin zamanı var. Ama herkesin öncelikleri farklı. Ve hayat, tam da o önceliklerin toplamıdır.