HAMİLİNE YAKINIMDIR: TORPİL MEKANİZMASI

Birilerini “yakınımız” olduğu için mi seçiyoruz, yoksa geleceğimizi emanet edebileceğimiz insanlar oldukları için mi?

2026 yılındayız...

Teknoloji baş döndürücü bir hızla ilerliyor, yapay zekâ karar süreçlerine dâhil oluyor, dünyada liyakat temelli yönetim modelleri konuşuluyor.

Ancak ne yazık ki bazı alışkanlıklar, zamanın ruhuna meydan okurcasına varlığını sürdürmeye devam ediyor.

Bunlardan biri de hepimizin çok yakından bildiği “ hamiline yakınımdır”, nam-ı diğer torpil mekanizması.

Bu mekanizma; yetenekli, donanımlı, liyakat sahibi insanların önüne görünmez ama son derece sağlam duvarlar örüyor. Bilgisiyle, emeğiyle, ahlakıyla bir yere gelmesi gereken birey; çoğu zaman soyadıyla, tanıdığıyla ya da telefon rehberiyle yarışmak zorunda kalıyor.

Ve bu yarış, en başından adil başlamıyor.

Bugün gençlerin ve nitelikli profesyonellerin önemli bir kısmı, tam da bu nedenle başka ülkelere göç etmeyi tercih ediyor.

Çünkü oralarda kusursuz sistemler olmasa bile, en azından “ne bildiğin”, “ne üretebildiğin” ve “nasıl bir değer kattığın” daha belirleyici.

Bu durum sadece bireysel bir kayıp değil; aynı zamanda ülke adına ciddi bir beyin göçü ve gelecek kaybı anlamına geliyor.

İşin ilginç tarafı ise şu:

Özel sektör, bu konuda kamusal alanlara kıyasla çok daha titiz davranmak zorunda.

Çünkü özel sektörde yapılan her yanlış tercih, doğrudan maliyet, verimlilik kaybı ve rekabet gücünün düşmesi demek.

Yani torpil, özel sektörde çoğu zaman geri tepen bir karttır.

Baltayı taşa da vurabilir ve ikinci sınıf vatandaş muamelesi de görmesi mümkündür.

Yanlış insanı doğru koltuğa oturtmanın bedelini, eninde sonunda kurumun kendisi öder.

Oysa liyakat; sadece adaletli bir sistemin değil, sürdürülebilir başarının da temelidir.

Doğru insan, doğru yerde olduğunda sistem nefes alır. .

Aksi hâlde kurumlar büyüyemez, toplum ilerleyemez, güven duygusu zedelenir.

Artık şunu açıkça kabul etmemiz gerekiyor:

Torpil mekanizması, kısa vadede bir kişiyi mutlu edebilir; ancak uzun vadede kurumları zayıflatır, toplumu yorar ve geleceği ipotek altına alır. Sene oldu 2026'da hâlâ bu konuyu konuşuyor olmamız bile başlı başına bir sorgulama sebebidir. Buna başvurarak bir başkasının önüne geçen ve kesen insanların acaba vicdani rahat mıdır?

 

Belki de asıl soru şudur: Birilerini “yakınımız” olduğu için mi seçiyoruz, yoksa geleceğimizi emanet edebileceğimiz insanlar oldukları için mi?

Cevap netleşmeden, ne kalkınmadan ne adaletten ne de umut dolu bir gelecekten söz edebiliriz...