Balıkesir Ticaret Platformu

Yükleniyor...
Balıkesir Ticaret Platformu

COVİD-19 Salgının Ticari Sözleşmelere Etkileri

Öncelikli olarak taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümlerine bakılmalıdır zira taraflar aralarında kaleme alınan sözleşmelerde hangi durumların mücbir sebep olarak kabul edileceğini açıkça hüküm altına almış olabilirler.

Eğer sözleşmede düzenleme varsa öncelikli olarak sözleşme hükümleri uygulanır. Sözleşme de herhangi bir düzenlemeye yer verilmemişse ilgili kanun hükümleri ve yargı içtihatları uygulama alanı bulacaktır.

Ticari Kira Sözleşmeleri İle İlgili Olarak: 26.03.2020 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanan, 7226 Sayılı Yasa ile bazı tedbirler alınmıştır. 7226 sayılı yasanın, geçici 2. maddesi : “(1) 1/3/2020 tarihinden 30/6/2020 tarihine kadar işleyecek işyeri kira bedelinin ödenememesi kira sözleşmesinin feshi ve tahliye sebebi oluşturmaz.” şeklindedir. Ancak bu hüküm bahsi geçen dönemlere ilişkin kira bedelinin ödenmeyeceği anlamına gelmez.

7226 sayılı yasa da konut kiraları ile ilgili düzenleme yoktur.

PARA BORÇLARINDA İFA İMKANSIZLIĞI UYGULANAMAZ, KOŞULLARI MEVCUTSA UYARLAMA TALEBİNDE BULUNULABİLİR.

Türk Borçlar Kanunu 331. maddesinde kira sözleşmelerinin olağanüstü fesih hali düzenlenmiştir, ancak bu hüküm 01.07.2020 tarihine kadar işyeri kiraları yani kiracının tacir olduğu işyerleri için uygulanması mümkün değildir. Salgının devam etmesi ve koşullarının bulunması halinde 01.07.2020 tarihinden sonra işyeri kiraları bakımından da uygulama alanı bulacaktır.

Banka Ticari Kredi Sözleşmeleri İle İlgili : Bahsi geçen sözleşmeler para borcu içerdiklerinden, para borcunda ifa imkansızlığı söz konusu olmadığından mücbir sebepten dolayı ifa imkansızlığından , sözleşmenin feshinden, uyarlamadan, sözleşmeden dönmeden söz edilmesi mümkün değildir.

Götürü Bedelle Eser Sözleşmeleri İle İlgili : Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez. Ancak, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar, taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olur veya eserin yapımını son derece güçleştirirse yüklenici, hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Dürüstlük kurallarının gerektirdiği durumlarda yüklenici, ancak fesih hakkını kullanabilir. Eser, öngörülenden az emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile iş sahibi, belirlenen bedelin tamamını ödemekle yükümlüdür. (TBK. 480. Mad.)

Bayilik Sözleşmeleri İle İlgili: Bayilik sözleşmesi kanunda düzenlenmemiş olup taraf iradeleri ile meydana gelen tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdir. Eğer sürekli bir ifa imkânsızlığı mevcutsa bayilik sözleşmeleri sürekli sözleşmeler olduğu için sözleşmenin feshi yoluna gidilebilir. Sözleşmedeki edimlerin ifası geçici olarak imkânsızlaşmışsa taraflarca sözleşmenin günün koşullarına uyarlanması talep edilebilir.

Kamu İhale Sözleşmeleri İle İlgili: COVID-19 salgınının önlenmesi ve etkilerinin azaltılması amacıyla ülkemizde ve dünya genelinde sosyal ve ekonomik hayata ilişkin bazı tedbirler alınmaktadır. Bu kapsamda 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (istisnaları dahil) ile bu Kanundan istisna edilen düzenlemeler kapsamında gerçekleştirilen ihaleler sonucunda imzalanan sözleşmelerde, COVID-19 salgını nedeniyle sözleşme konusu işin yerine getirilmesinin geçici veya sürekli olarak, kısmen veya tamamen imkânsız hale geldiğine ilişkin başvurular, yükleniciler tarafından bu durumun belgelendirilmesi suretiyle sözleşmenin tarafı olan idareye yapılacaktır. İdarelerce bu başvurular; 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 10 uncu maddesi ve diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenecek ve karar alınmadan önce idarelerce Hazine ve Maliye Bakanlığının değerlendirmesi alınacaktır. İdarelerce yapılan değerlendirme sonucunda; ortaya çıkan durumun yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesine engel nitelikte olması ve yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi şartlarının birlikte gerçekleştiğinin tespit edilmesi üzerine süre uzatımı verilmesine veya sözleşmenin feshine karar verilebilecektir. (2020/5 Sayılı Genelge) .

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu 10. Maddesi: “Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir:

  1. a) Doğal afetler.
  2. b) Kanuni grev.
  3. c) Genel salgın hastalık.
  4. d) Kısmi veya genel seferberlik ilânı.
  5. e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller.

Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak üzere, idare tarafından yukarıda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur.” şeklindedir.

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu 19. Maddesi:” Sözleşme yapıldıktan sonra mücbir sebep halleri dışında yüklenicinin mali acz içinde bulunması nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak bildirmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” şeklindedir.

4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu 23. Maddesi:” Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshedilmesi halinde, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar iade edilir.” şeklindedir.

HATIRLATMA: 26.03.2020 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanan, 7226 Sayılı Yasanın Geçici 1. Maddesi ile Covid-19 salgın hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesi amacıyla:  dava açma, zorunlu idari başvuru süreleri, başvuru, itiraz, icra takibi başlatma, bildirim, ibraz, ihbar, şikâyet, zamanaşımı süreler durdurulmuştur. Alınan tedbirler kapsamında durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılacağı madde metninde açıkça belirtilmiştir. 2480 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile bahsi geçen süreler 15.06.2020 tarihine kadar uzatılmıştır, ancak bu uzatma kararında 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda öngörülen zorunlu idari başvuru yoluna ilişkin süre hariç tutulmuştur. Örneğin: faturaya ilişkin 8 günlük itiraz süresi de bu kanun kapsamındadır,  çeklerin ibraz süresi de bu kapsamdadır. Hak kayıpları yaşamamak adına ilgililerce okunmasını gerekli görülürse profesyonel yardım alınmasını tavsiye ederim.

Mutlu, sağlıklı ve huzur dolu bayramlar…

 


Bu yazı 571 kişi tarafından okundu.

Emine Aktan Özçelik yeni yazılarından önce sen haberdar ol

Her türlü soru ve görüşleriniz için lütfen bizimle iletişime geçiniz. Bu yazı izinsiz olarak kopyalanamaz, çoğaltılamaz ve değiştirip kullanılamaz.

Copyright © Balıkesir Ticaret Platformu Telif Hakları MND Ajans'a Aittir.